CHARAKTERYZOWANIE UZĘBIENIA ZWIERZĄT GOSPODARSKICH

Zęby tkwią w zębodołach kości szczęki i żuchwy.

  • Zbudowane są z bardzo twardej substancji, zwanej zębiną. W zębie rozróżnia się następujące części: koronę, wystającą do wnętrza jamy ustnej, szyjkę oraz korzeń tkwiący w zębodole. Zewnątrz korona zęba pokryta jest szkliwem, które zawiera około 98% substancji mineralnych, a korzeń - cementem. Wszelkie uszkodzenia szkliwa ułatwiają rozkład zębiny przez drobnoustroje. Powstającą wówczas chorobę nazywa się próchnicą zębów.
  • Zęby tworzą dwa łuki zębowe - górny i dolny. W każdym z nich występują siekacze, kły, zęby przedtrzonowe i trzonowe. Wśród siekaczy rozróżnią się: cęgi - 2 zęby środkowe, średniaki - 2 następne (z każdej strony po 1, a u przeżuwaczy po 2, czyli razem 4) i okrajki - ostatnią parę siekaczy.
  • U wszystkich ssaków domowych wyrastają najpierw zęby mleczne, a potem stałe. Zębów mlecznych wyrasta mniej, są one mniejsze i bielsze niż stałe. Czas wypadania zębów mlecznych i wyrzynania się stałych zależy nie tylko od gatunku i rasy zwierzęcia, lecz również od sposobu jego żywienia.
  • Liczba zębów jest zmienna i zależy od gatunku, płci i wieku zwierzęcia. U ssaków domowych uzębienie stałe składa się zwykle z 44 zębów.
  • Świnia ma 28 zębów mlecznych, a zębów stałych 44. Prosięta nie mają zębów trzonowych, natomiast u sztuk dorosłych kły są zarówno u knura, jak i u lochy, z tym że u knura są silniej rozwinięte i wystają z boku między wargami.
  • U bydła uzębienie odbiega dość znacznie od wzorca dla ssaków domowych. W szczęce górnej nie ma ono siekaczy, tylko zęby przedtrzonowe i trzonowe. W żuchwie kły przybierają kształt siekaczy i tworzą 4 pary: cęgi, średniaki wewnętrzne, średniaki zewnętrzne i okrajki, a za nimi 3 przedtrzonowe i 3 trzonowe.
  • U koni uzębienie mleczne składa się z 28 zębów, a stałe z 40. U klaczy nie wyrastają kły, mają one zatem po 36 zębów stałych.
  • Zęby wyrastają stopniowo. Zmiany w uzębieniu u poszczególnych gatunków zwierząt występują w ściśle określonej kolejności i mniej więcej w tym samym wieku, wykorzystuje się je więc do oznaczania wieku zwierząt. W praktyce najczęściej oznacza się wiek na podstawie zębów u koni, rzadziej u bydła.