Wychów i żywienie prosiąt.

POSTĘPOWANIE Z NOWORODKAMI

Nowo narodzone prosięta już po kilkunastu minutach wykazują chęć ssania siary. Nie należy zwlekać z dosadzeniem ich do wymienia lochy lecz dopuścić je nawet jeszcze w czasie trwania porodu. Jest to bardzo ważne, gdyż siara loch, podobnie jak siara krów i owiec, zawiera tzw. przeciwciała — frakcje globulinowe działające hamująco na rozmnażanie się bakterii. Ilość tych przeciwciał w siarze z godziny na godzinę maleje, zmniejsza się też szybko zdolność przyswajania ich przez organizm prosiąt.

Dlatego noworodki powinny ssać siarę jak najwcześniej. Czekanie z dopuszczeniem do ssania aż do całkowitego zakończenia porodu może pozbawić je tych cennych składników siary. Skład jej i działanie zależy od właściwego żywienia lochy prośnej. W ciągu około 4 dni po porodzie siara przechodzi stopniowo w normalne mleko.

Przed .dopuszczeniem prosiąt do ssania należy poprzycinać im o 1/3 zbyt wyrośnięte i krzywe kiełki, żeby nie kaleczyły sutek lochy. Częstotliwość ssania lochy przez prosięta powinna być jak największa — do kilkunastu razy na dobę. Prosięta przebywające w kojcu porodowym same regulują częstotliwość ssania. Jeżeli trzymane są w oddzielnym pomieszczeniu, tj. w osobnej skrzynce lub kojcu, dopuszcza się je do ssania początkowo prawie co godzinę. Jest to bardzo kłopotliwe i pracochłonne, dlatego postępuje się tak tylko w wyjątkowych wypadkach — najczęściej wtedy, gdy locha jest niespokojna lub mało troskliwa o prosięta, a także wtedy, gdy prosiąt jest więcej niż sutek, a nie ma możliwości dosadzenia ich do innej, w tym samym czasie wyproszonej lochy.

Przed dosadzeniem nadliczbowych prosiąt do innej lochy trzeba przez jakiś czas przetrzymać je w skrzynce lub kojczyku z jej własnym miotem, żeby nie rozpoznała obcych po zapachu.

W braku możliwości dosadzenia nadliczbowych prosiąt do innej lochy, tzw. mamki, dzieli się je wszystkie na 2 lub 3 grupy ;i stopniowo dopuszcza do ssania. Jeżeli prosięta podzielone są na 2 grupy, to oddzielnie dopuszcza się prosięta silniejsze i oddzielnie słabsze. Można też prosięta słabsze trzymać stale przy losze, a pozostałe dosadzać kolejne do ssania..

Obecnie stosuje się kojce porodowe, w których locha ma bardzo ograniczone ruchy. lub tradycyjne, w których przy ścianach są barierki zabezpieczające prosięta przed zagnieceniem.

DOKARMIANIE PROSIAT

Prosięta już w wieku 4-7 dni odczuwają pragnienie, gdyż ilość płynu pobranego z mlekiem matki jest dla nich niewystarczająca. Zmusza to je do szukania wody, a w razie jej braku — do picia gnojówki, co wywołuje biegunkę. Dlatego już od 4 dnia życia należy dawać prosiętom w korytku czystą wodę do picia.

W tym samym czasie w organizmie prosiąt zaczyna coraz wyraźniej występować niedobór żelaza, wywołujący niedokrwistość, czyli anemię. Aby temu zapobiec, już w pierwszym tygodniu życia należy prosiętom podać w formie zastrzyku domięśniowego specjalny preparat zawierający łatwe przyswajalne związki żelaza, jak np. Ferrodex.

Od początku 2 tygodnia życia dobrze jest podawać prosiętom prażony jęczmień w celu przyzwyczajenia do pobierania pasz stałych, a od 3 tygodnia życia należy rozpocząć właściwe ich dokarmianie. W tym samym czasie przeprowadza się również kastrację knurków przeznaczonych na tucz.

Do dokarmiania prosiąt, zwykle od 3 tyg. życia, najlepiej jest stosować pełnoporcjową mieszankę PP-prestarter. Zamiast mej można podawać mieszanka treściwą sporządzoną ze śruty pszennej, jęczmiennej i kukurydzianej oraz płatków ziemniaczanych (łącznie 70-75%) z dodatkiem 25-30% koncentratu Provit. W razie jego braku konieczne jest podawanie odtłuszczonego mleka krowiego w ilości 0,2-0,5 l na prosię dziennie. W okresie przyzwyczajania do mleka krowiego dobrze jest przez pierwsze 3-4 dni mieszać je pół na pół z wodą. Mleko należy podawać w osobnym korytku, gdyż zmieszane z paszą szybko kwaśnieje, co często jest powodem występowania biegunki, Z tego względu podaje się zwykle mleko skwaśniałe (tzw. zsiadłe).

Od 3 tyg. życia paszę prosiętom należy dawkować, najlepiej zgodnie z “Normami żywienia zwierząt, gospodarskich”

Zbyt obfite karmienie powoduje nadmierne otłuszczenie prosiąt, a nadmiar białka sprzyja zapadaniu na chorobę obrzękową i powoduje inne zaburzenia w trawieniu.

Oprócz żywienia o wynikach odchowu decydują warunki utrzymania prosiąt. Muszą mieć one widne, suche i czyste legowiska w małym kojcu obok kojca lochy oraz możliwość, ruchu na świeżym' powietrzu. Na okólniki lub wybiegi w cieple i pogodne dni można je wypuszczać już pod koniec pierwszego tygodnia życia, a w chłodnej porze roku nieco później. Powinny mieć przy tym swobodny dostęp na wybiegów, ale tak ogrodzone, żeby nie myliły sięi nie trafiały do obcej lochy, gdyż ta mogłaby .je pogryźć.

W pomieszczeniach nad legowiskami prosiąt zawiesza się na wysokości 60-70 cm promienniki podczerwieni w celu zapewnienia noworodkom niezbędnej temperatury.

ODSADZANIE PROSIĄT

Wiek prosiąt przy odsadzaniu uzależniony jest w główne mierze od stosowanej technologii chowu i od zapotrzebowania rynku

W gospodarstwach drobnotowarowych prosięta odsądza się najczęściej w wieku 8 tyg. O terminie odsadzania prosiąt w chowie masowym powinien decydować nie tylko ich wiek, lecz przede wszystkim ciężar, wynoszący co najmniej 10 kg.

W fermach zarodowych i reprodukcyjnych odsądza się nieco starsze, w wiku co najmniej 8 tyg., żeby były silne i dobrze rozwinięte. Natomiast w fermach wielkotowarowych typu przemysłowego dąży się do jak najwcześniejszego odsadzania prosiąt, czasem już w wieku 14-21 dni, najczęściej jednak w wieku 28-35 dni. Jest to możliwe dzięki stworzonym tam warunkom środowiskowym i wysokiej jakości.

Przy odsądzaniu prosiąt należy zawsze dążyć do tego, aby odłączyć lochę od prosiąt a nie odwrotnie. Odłączenie od matki stanowi dla nich zawsze duży szok, który jeszcze się zwiększa gdy prosięta przenoszone są na nowe miejsce. Odłączanie prosiąt od prosiąt od lochy powinno być stopniowe i trwać około 3-5 dni. W pierwszym dniu należy dopuścić do lochy 5 razy, następnego dnia 4 razy itd.

Stosowane jest także raptowne odsadzanie prosiąt. Wymaga to jednak równoczesnego gwałtownego zasuszenia lochy. W tym celu ogranicza się w ostatnich 3 dniach przed zasuszeniem ilość zadawanych pasz mlekopędnych, zwłaszcza zielonek i mleka odtłuszczonego, a nawet pasz treściwych.

W czasie odsadzania i po odsadzeniu należy żywić prosięta umiarkowanie paszami stosowanymi w czasie całego okresu odchowu, aby zapobiec zaburzeniom w trawieniu. Zbyt obfite żywienie źle wpływa na zdrowie warchlaków, powodując często występowanie choroby obrzękowej, a także na przyszłą użytkowość przeznaczonych do dalszego chowu knurków i loszek.